Θεσμικό Πλαίσιο: Αποφάσεις Οργάνων τής Πολιτείας για το επάγγελμα του Ψυχολόγου
 
Καταδικάσθηκε «ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΥΤΗΣ», από Δικαστήριο τής Χώρας [ΠλΚ: 1064/08.04.2011].
 

Ασκήθηκε δίωξη για παράβαση διατάξεων του Αναγκαστικού Νόμου 1565/1939 (ΦΕΚ 16/τ.Α΄/14-01-1939), «Περί κώδικος ασκήσεως του ιατρικού επαγγέλματος», δηλαδή απαγγέλθηκαν κατηγορίες για ιδιώνυμο αδίκημα. Με βάση το κατηγορητήριο: “Κατηγορείται ως υπαίτιος του ότι ... κατά το χρονικό διάστημα από τον μήνα Ιούλιο 2005 έως το έτος 2009 ... σφετερίστηκε τον τίτλο του Ιατρού ... ασκούσε παράνομα το ιατρικό επάγγελμα ... εκδίδοντας μάλιστα και σχετικές γνωματεύσεις που περιλαμβάνουν διάγνωση ψυχικής κατάστασης και συμβουλές θεραπείας χωρίς να έχει άδεια από το αρμόδιο Υπουργείο, χωρίς να είναι μέλος του Ιατρικού Συλλόγου και χωρίς να έχει πτυχίο της Ιατρικής Σχολής κάποιου Πανεπιστημίου... Για παράβαση των άρθρων 1, 12, 14, 26, 27 παρ.1, 53, 79 παρ. 1, 2, 111, 112 Α.Ν. 1565/39”.

 
  Κάντε το PSY.GR Πρώτη Σελίδα  
   
 
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ
Αρχική σελίδα Site Map Επικοινωνία
  Members Only  
Ειδήσεις & Θέματα Ψυχολογίας
 
Ημερομηνία Δημοσίευσης: 14 Ιούνιος 2009
 

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟ ΑΛΒΑΦΗΤΑΡΙ. Συγγραφέας: Δέσποινα Καϊτατζή-Χουλιούμη. Εκδόσεις: UNIVERSITY STUDIO PRESS, Θεσσαλονίκη.

Αγάπη, Φόβος, Ζήλεια, Μοναξιά, Ντροπή, 

Υπερηφάνεια, Χαρά, Λύπη, Θυμός...

Zήλια

Ζήλευα καιρό κι εγώ
Κι ήταν τόσο οδυνηρό
Πιο πολύ το Ο-μικρό
Που ήταν τόσο στρογγυλό
Το Γιώτα το σπαθωτό
Και το Θήτα και το Ρο
Ζήλευα το Άλφα της πρωτιάς
Και το Ωμέγα της αντρειάς
Αβέβαιο και ασταθές
Πώς να φτάσω τις πρωτιές;
Ζικζακωτό και στραβωμένο
Αισθανόμουν μειωμένο

Μα σαν ένιωσα για μια στιγμή
Πως είμαι αξιαγάπητο πολύ
Ζήλια δεν ξέρω τι θα πει

Ξενοφιλία

Ξενάκι είμαι βρε παιδιά
Φερθείτε μου μόνο καλά
Άλλη όψη, άλλη λαλιά
Μα ίδια έχω την καρδιά
Ξενάκι βρέθηκα κι εγώ
Ξεριζωμένο, μοναχό
Έχω τον φόβο αδελφό
Στην ξένη γη που περπατώ
Τη νοσταλγία αδελφή
Μια χούφτα χώμα στο πουγκί
Δύσκολα χρόνια, θλιβερά
Μα τώρα ξένοιασ’ αρκετά
Με τη φιλία, τη δουλειά
Μου ’δωσαν κι έδωσα πολλά

Πι το παιχνιδιάρικο

Πικραμένο και πετί
Το Πι δύσκολο παιδί
Δεν τ’ αφήναν οι μεγάλοι
Το παιχνίδι να χαρεί

Απ’ την καλή μαμά
Τη δασκάλα, τον μπαμπά
Άκουγε καθημερινά
«Με παιδεία, με παιδεμό
Γίνεσαι άνθρωπος, θαρρώ
Αν δε πάθεις πώς θα μάθεις;
Κι αν δε μάθεις
πώς θα πράξεις

Είδε απόειδε το μικρό Πι
Λέει στη μάνα του ένα πρωί
― Μάνα μου που σ’ αγαπώ
Άκουσε τι λέω κι εγώ
Αν γνωρίζαν οι μεγάλοι,
παί-ΖΩ τι θα πει
Πολύ πιο όμορφη θα ’ταν
η ζωή
Τόσο δύσκολο λοιπόν να μάθουν
Παιχνίδια και οι δασκάλοι;
Αν το σχολείο κάναν
παιδότοπο ανοιχτό
Προφέσορας θα γινόμουνα κι εγώ

------------------------------------------------------------------------------------------------

Η κυρία Δέσποινα Καϊτατζή-Χουλιούμη, Ψυχολόγος MSc, έζησε στη Σουηδία, όπου ολοκλήρωσε τις προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές της στη Σχολή Εφαρμοσμένης Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Ουψάλα.

Στη συνέχεια εργάσθηκε στην Ανοιχτή Μονάδα της Πανεπιστημιακής Ψυχιατρικής Κλινικής του ίδιου Πανεπιστημίου.

Δημοσίευσε και ανακοίνωσε σε συνέδρια τις έρευνες, «Σχολική ένταξη και μάθηση Ελλήνων μαθητών του Δήμου Ουψάλα», «Μετανάστευση και ψυχική διαταραχή», «Πρότυπη ψυχοθεραπευτική παρέμβαση σε μετανάστες», «Μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στη γενική εκπαίδευση», καθώς και «Κινητή Διαγνωστική Ομάδα Νομού Σερρών».

Συμμετείχε στη συγγραφή του βιβλίου Προσεγγίσεις στην ύλη και διδασκαλία της Φυσικής Αγωγής, με θέματα ψυχολογίας παιδιού, από τις εκδόσεις SALTO.

Δίδαξε στο ΤΕΦΑΑ Σερρών, Ψυχολογία και Ειδική Αγωγή.

Για δυο δεκαετίες προσφέρει τις υπηρεσίες της στον χώρο της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης και τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως ψυχολόγος στο Κέντρο Διαφοροδιάγνωσης, Διάγνωσης και Υποστήριξης (ΚΕΔΔΥ) Σερρών  και προΐσταται της Υπηρεσίας.

Παράλληλα ασχολείται με την επιμόρφωση και εκπαίδευση ενηλίκων, ιδιαίτερα με ομάδες συμβουλευτικής γονέων. Είναι εκπαιδεύτρια εκπαιδευτών ενηλίκων και δια βίου μάθησης.

Άρθρα της δημοσιεύτηκαν στα Μεταναστευτικά Νέα, περιοδικό της Ομοσπονδίας Ελληνοσουηδικών Συλλόγων, όπου διετέλεσε υπεύθυνη σύνταξης του ένθετου για παιδιά «Ελληνάκι», με το ψευδώνυμο Ηλέκτρα Ακρίτα.

Βραβεύτηκε με το Β΄ βραβείο ποίησης της Πανελλήνιας Ένωσης Λογοτεχνών (Π.Ε.Λ.), για το ποίημα «Πρόσφυγες», και με το Α΄ βραβείο ποίησης της Ένωσης Συγγραφέων Νομού Σερρών, για το ποίημα «Διαδρομές».

Βραβεύθηκε για το διήγημα «Σφιχταγκαλιάσματα και φτερουγίσματα» από τις εκδόσεις Ίνδικτος.

Ο Δήμος και η ΔΕΠΚΑ Σερρών εξέδωσαν το 2006 την ποιητική συλλογή της με τίτλο Ο Δρόμος.

Ποιήματά της μεταφράστηκαν στη βουλγαρική γλώσσα και περιέχονται στην ποιητική συλλογή DNITE NISAKLADA των εκδόσεων °ELLOPRCNM.

Άρθρα, μελέτες και ποιήματά της δημοσιεύτηκαν σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά.

------------------------------------------------------------------------------------------------

Tο «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» πηγάζει από τις συγκινήσεις και τις σκέψεις που μου γεννήθηκαν ερχόμενη σ’ επαφή με το παιδί και τον έφηβο, αλλά και με εκπαιδευτικούς και γονείς τόσο εξατομικευμένα, όσο και μέσα από ομάδες συμβουλευτικής γονέων.
Βεβαίως το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» πηγάζει επίσης από τα βιώματα και τις συγκινήσεις μου ως μητέρας δυο ενήλικων πλέον παιδιών.
Αναπόφευκτα προσωπικά βιώματα, αναμνήσεις και συγκινήσεις της δικής μου παιδικής ηλικίας έπαιξαν κι αυτά συνειδητά ή ασυνείδητα τον ρόλο τους.
Το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» γεννήθηκε στην προσπάθειά μου να διαχειριστώ τα συναισθήματά μου, ερχόμενη σ’ επαφή με τις συναισθηματικές δυσκολίες και τον ψυχικό πόνο του παιδιού, αλλά και τα συναισθήματα και τις σκέψεις που μου προκάλεσαν ορισμένες στάσεις ή συμπεριφορές ενηλίκων προς τα παιδιά.
Η ποιητική συλλογή εκφράζει την επιθυμία μου να συνδράμω στο να μπορέσει το παιδί να πετύχει καλύτερη αναγνώριση, έκφραση και διαχείριση των συναισθημάτων του.
Μου γεννήθηκε λοιπόν η ιδέα της προσωποποίησης και του ανθρωπομορφισμού των συναισθημάτων, όπου μέσα από απλούς στίχους και μεταφορές, με την περιγραφή, την «συγκεκριμενοποίηση» αλλά και την «αποστασιοποίηση» του κάθε συναισθήματος, προσπαθώ να συνδράμω στην ενίσχυση του παιδιού να μπορεί να αναγνωρίζει, να εξωτερικεύει και να μοιράζεται με οικείους ανθρώπους το βάρος των συναισθημάτων του, να μπορεί να βρίσκει θετικούς τρόπους διαχείρισης δύσκολων συναισθηματικών διαθέσεων και συναισθημάτων όπως π.χ. της ζήλιας, της μοναξιάς, του φόβου. Να ελέγχει πιο αποτελεσματικά την παρόρμησή του και να πετυχαίνει αυτοέλεγχο και αυτοσυγκράτηση, ν’ αντέχει τις ματαιώσεις του και να αναπτύξει θετική σκέψη και στάση ζωής με αισιοδοξία και κουράγιο, ν’ αναπτύξει την ικανότητά του στο να μπαίνει στην συναισθηματική κατάσταση του άλλου, στο ν’ αποδέχεται τον άλλον, την ικανότητα για ενσυναίσθηση και συμπόνια.
Στην ποιητική συλλογή συναισθήματα όπως η αγάπη, η ζήλια, η ηρεμία, ο θυμός, η λύπη, η μοναξιά, η ντροπή, ο πόνος, η τρυφερότητα κλπ., καθώς και συναισθηματικές διαθέσεις και αξίες όπως η αποδοχή, η βοήθεια, η ισότητα, η καλοσύνη κλπ. παίρνουν μορφή και περιγράφονται απλά και κατανοητά «διεκδικώντας» ν’ αγγίξουν την ψυχή του παιδιού και να του ανοίξουν το δρόμο για συμφιλίωση με τα δικά του συναισθήματα.

Αφιερώνω το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» στα παιδιά με δυσκολίες μάθησης, γιατί ερχόμενη σ’ επαφή μαζί τους, διαπίστωσα ότι πολλά απ’ αυτά τα παιδιά δεν χαίρονταν την σχολική τους ζωή και δυσκολεύονταν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στην μαθησιακή διαδικασία λόγω των συναισθηματικών προβλημάτων που βίωναν.
Και βέβαια ένα παιδί με ψυχικό πόνο, όπως κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, δεν μπορεί να έχει ενδιαφέρον και ανεπτυγμένα κίνητρα για μάθηση, καθώς είναι απορροφημένο από το συναισθηματικό του φορτίο.
Τα συναισθηματικά τους προβλήματα τις περισσότερες φορές είχαν σχέση με την οικογενειακή τους συνθήκη και την ποιότητα των συναισθηματικών δεσμών με τους δικούς τους ανθρώπους, ορισμένες φορές ωστόσο είχαν σχέση και με την σχολική τους ζωή και την ποιότητα της επικοινωνίας με τους εκπαιδευτικούς και συμμαθητές τους, καθώς και την ποιότητα ή την έλλειψη συναισθηματικών δεσμών μαζί τους.
Επίσης διαπίστωσα ότι πολλά απ’ τα παιδιά με δυσκολίες μάθησης εκδήλωναν δευτερογενή συναισθηματικά προβλήματα λόγω των δυσκολιών τους στην εδραίωση γνωστικών δεξιοτήτων, ιδιαίτερα στον γραπτό λόγο. Συχνά βίωναν πολλαπλές ματαιώσεις στην προσπάθειά τους να πετύχουν να εδραιώσουν προσδοκώμενες γνώσεις, κατακλύζονταν από συναισθήματα πίεσης, ανησυχίας και άγχους για την έκθεσή τους στην τάξη και αξιολόγησή τους από τους εκπαιδευτικούς. Συχνά βίωναν επίσης συναισθήματα ανεπάρκειας, αποτυχίας και μειονεξίας, αισθήματα χαμηλής αυτοεκτίμησης. Αποτέλεσμα όλων αυτών ήταν η επιπρόσθετη μείωση των εσωτερικών κινήτρων και προσπαθειών τους για μάθηση, η παραίτηση, τα προβλήματα συμπεριφοράς και βεβαίως πάντοτε κυριαρχούσε η απουσία της χαράς και του νοήματος. Γνωρίζουμε άλλωστε σύμφωνα με τον E. H. Eriksson, ότι το κύριο χαρακτηριστικό της ψυχοκοινωνικής ανάπτυξης του παιδιού κατά την σχολική ηλικία είναι η φιλοπονία η οποία εκφράζεται μέσα από την μάθηση και την δράση. Αντίθετα, όταν υπάρχουν προβλήματα και δυσκολίες στην επίδοση της μάθησης, το παιδί σχολικής ηλικίας εκδηλώνει αισθήματα μειονεξίας.
Σκεφτόμενη εκ των υστέρων μετά από την ολοκλήρωση της ποιητικής συλλογής, νομίζω ότι κυρίως η έγνοια και η σκέψη μου γι’ αυτή την κατηγορία των παιδιών και η επιθυμία μου να συνδράμω στο ν’ απαλύνουν συναισθήματα ψυχικού πόνου, καθώς και η επιθυμία μου να βοηθήσω στην εξοικείωση τους με τα γράμματα, τις λέξεις, όπως βεβαίως και τις έννοιες που φέρουν οι λέξεις, μου γέννησε την ιδέα της προσωποποίησης των γραμμάτων. Προσδίδοντας στο κάθε γράμμα–«πρόσωπο» κάποια χαρακτηριστικά, μέσα από λέξεις που αρχίζουν από το κάθε συγκεκριμένο γράμμα και αναφέρονται σε έννοιες που αφορούν ανθρώπινες αξίες και συναισθηματικές διαθέσεις, μπορεί να επιτευχθεί καλύτερη αντίληψη και εξοικείωση των παιδιών μαζί τους.
Αυτό ως ένα βαθμό μπορεί να ήταν περιοριστικό και ενδεχομένως να επέδρασε αρνητικά στην αισθητική των ποιημάτων, ωστόσο υπερίσχυσε η επιθυμία μου να υποστηριχτούν μαθητές με δυσκολίες στο γραπτό λόγο, αφού έτσι θα είχαν μια πιο οικεία και συγκεκριμένη αντίληψη για το κάθε γράμμα και τις λέξεις «χαρακτηριστικά» τους, με αποτέλεσμα να βοηθήσει ενδεχομένως και στην αποτύπωση της σωστής ανάγνωσης και γραφής, έστω των λέξεων και εννοιών που αναφέρονται και χαρακτηρίζουν το κάθε προσωποποιημένο γράμμα. Γενικά μέσα απ’ αυτή την προσπάθεια προσδοκώ να συνδράμω, έστω και στο ελάχιστο, στην συναισθηματική ανακούφιση των παιδιών, καθώς και στην εμψύχωσή τους για αυτοαποδοχή και αύξηση των κινήτρων τους και των προσπαθειών τους για μάθηση και νόημα.

Ο συναισθηματικός κόσμος και η σημασία του
Η συγκρότηση και ωριμότητα της προσωπικότητας του ατόμου προϋποθέτουν την συνοχή των συναισθηματικών αντιδράσεών του με τις στάσεις και τις συμπεριφορές του, με το σύστημα αξιών και πεποιθήσεών του, καθώς και με το ενδιαφέρον και την δράση του στην προσωπική και κοινωνική ζωή του.
Οι όλες προσπάθειες και ενέργειες μας στοχεύουν στο να νιώθουμε καλά σε σχέση με τον εαυτό, τις αρχές και τις προσδοκίες μας, καθώς και σε σχέση με το περιβάλλον μας, δηλαδή να είμαστε σε ισορροπία μεταξύ του εσωτερικού και εξωτερικού μας κόσμου, να ικανοποιούμε τις ανάγκες και προσδοκίες μας και ν’ ανταποκρινόμαστε στις προσδοκίες του περιβάλλοντος.
Κατά τον Goleman, «Το συναίσθημα αναφέρεται σε ένα αίσθημα, αλλά και στις συγκεκριμένες σκέψεις που προκαλεί, στις ψυχολογικές και βιολογικές καταστάσεις που το συνοδεύουν, καθώς και στο σύνολο των τάσεων προς δράση» (Goleman-97).
Η συναισθηματική μας διάθεση και τα συναισθήματά μας αποτυπώνονται στο σώμα μας, επηρεάζουν την σκέψη και την βούλησή μας, επηρεάζουν τα κίνητρα και το ενδιαφέρον μας, επιδρούν στις στάσεις και συμπεριφορές μας, μας ενεργοποιούν ή μας εγκλωβίζουν στην παθητικότητα και στο τέλμα.
Η συναισθηματική μας διάθεση και τα συναισθήματα που νιώθουμε αποτελούν τον δείκτη της ψυχικής μας υγείας. Και βέβαια στις σύγχρονες κοινωνίες του δυτικού πολιτισμού όπου ανήκουμε, έρευνες και μελέτες επισημαίνουν μια αυξητική τάση των συναισθηματικών προβλημάτων και συναισθηματικών διαταραχών π.χ. όσο αφορά την παιδική κατάθλιψη ή την μεταιχμιακή ψυχική διαταραχή.
Η σημαντικότητα του συναισθηματικού κόσμου αφορά στην ανάπτυξη και δόμηση της προσωπικότητας του παιδιού, επειδή αυτή συντελείται μέσα από στενούς συναισθηματικούς δεσμούς με τους σημαντικούς άλλους, μέσω των οποίων εδραιώνεται το συναίσθημα της εμπιστοσύνης.
Μέσω της ταύτισης με τους σημαντικούς άλλους, η οποία εξαρτάται άμεσα από τον «συγκινησιακό νου» και το βίωμα, καθώς και μέσω της διαδικασίας της αγωγής, η οποία λειτουργεί μέσα από στενούς συναισθηματικούς δεσμούς με τους «σημαντικούς άλλους», εδραιώνονται οι κανόνες και οι κοινωνικοί ρόλοι, δομείται το σύστημα αξιών και η κοινωνικοποίηση του αναπτυσσόμενου ατόμου.
Μέσω της διαδικασίας της εξατομίκευσης και της εδραίωσης της συνείδησης του «Εγώ» και του «Εαυτού», η οποία έχει άμεση σχέση με την ποιότητα του συναισθηματικού δεσμού με τους γονείς και τον «συγκινησιακό νου», πετυχαίνεται η αυτονόμηση του ατόμου και η συναισθηματική του ωριμότητα.
Αναμφίβολα και η διαδικασία της μάθησης εξαρτάται από την συγκίνηση (συν-κίνηση) και την σχέση που εδραιώνεται μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή, καθώς και από το ψυχολογικό κλίμα που αναπτύσσεται στην τάξη και το σχολείο του μαθητή, την θέση του στην ομάδα της τάξης.
Το ίδιο ισχύει και με την όποια διαπροσωπική επαφή και επικοινωνία, γιατί λειτουργεί μέσα από την συναισθηματική διάδραση, διαμορφώνοντας το ψυχολογικό κλίμα μεταξύ αυτών που επικοινωνούν και δίνει το στίγμα της ποιότητας της επικοινωνίας.
Η έκφραση του συναισθηματικού κόσμου και το «μοίρασμα» των συναισθημάτων αποτελούν πανανθρώπινη ανάγκη, ωστόσο προϋποθέτουν αφενός την αναγνώρισή τους από το ίδιο το άτομο και αφετέρου την ύπαρξη «ευήκοων ώτων» στο περιβάλλον του ατόμου.
Βεβαίως, ο τρόπος με τον οποίο εκφράζονται και εκδηλώνονται τα συναισθήματα, έχει μεγάλη επίδραση στον ψυχισμό του άτομου, στην διαπροσωπική επικοινωνία και στους συναισθηματικούς δεσμούς του.
Η αναγνώριση των συναισθημάτων μας δεν είναι εύκολη υπόθεση, επειδή το συναίσθημα εδράζεται στο συνειδητό αλλά και στο ασυνείδητο του ψυχισμού μας και πολλές φορές «επισκιάζεται» από ψυχικούς μηχανισμούς άμυνας, όπως π.χ. αυτόν της απώθησης. Μια άλλη αιτία αφορά στην ταχύτητα με την οποία λειτουργεί ο «συγκινησιακός νους» σε σχέση με τον «νοητικό νου» ο οποίος είναι πιο αργός και τις περισσότερες φορές έπεται. Η δυσκολία της αναγνώρισης των συναισθημάτων μας μπορεί να οφείλεται επίσης στην ποικιλομορφία των συναισθηματικών αποχρώσεων που βιώνει το κάθε άτομο και στο γεγονός ότι δεν έχουμε πάντοτε τις ανάλογες λέξεις που θα εξέφραζαν αυτό που νιώθουμε. Μπορεί να οφείλεται ενδεχομένως και στην συναισθηματική μνήμη που «περιπλέκει» το βίωμα και το συναίσθημα σε μια πιο σύνθετη κατάσταση. Τέλος μπορεί να οφείλεται και στο ότι εστιάζουμε ευκολότερα στις σκέψεις και στα λεγόμενα, στις ενέργειες και συμπεριφορές μας, που είναι πιο ευδιάκριτα και «απτά» φαινόμενα και απαιτούν την άμεση αντίδρασή μας.
Δυσκολευόμαστε επίσης να μιλάμε για τα συναισθήματά μας, να μοιραζόμαστε το βάρος τους με οικεία πρόσωπα. Δεν αντέχουμε να μοιραζόμαστε με τους άλλους τις δύσκολες συναισθηματικές διαθέσεις τους, γιατί επιδρούν επιβαρυντικά στην δική μας συναισθηματική διάθεση. Παρά την πολύ σοφή λαϊκή ρήση «Μοιρασμένη λύπη μισή λύπη, μοιρασμένη χαρά διπλή χαρά» διστάζουμε ή νιώθουμε συστολή να ομολογήσουμε ότι αγαπούμε κάποιον ―ως γονείς ορισμένες φορές αποφεύγουμε να εκφράσουμε την αγάπη μας προς τα παιδιά, «μη μας πάρουν τον αέρα»― νοιώθουμε ενοχή και ντροπή να εκφράσουμε συναισθήματα ζήλιας, ενοχοποιούμε τα παιδιά μας όταν αυτά νιώθουν ανάλογα συναισθήματα, προσδοκούμε να είναι γενναία και να μη φοβούνται. Γενικά ο πολιτισμικός παράγοντας, όπου υπάρχουν ταμπού και αρνητική στάση, παίζει σημαντικό ρόλο, ιδιαίτερα όσο αφορά την έκφραση αρνητικών συναισθημάτων και προσπαθούμε να τα εξορκίσουμε μέσω της σιωπής, της ηθικολογίας, της παραίνεσης, της ενοχής κλπ.
Το ίδιο δύσκολο είναι για το άτομο να διαχειριστεί τα συναισθήματά του, ιδιαίτερα στην παιδική και εφηβική ηλικία, όπου η προσωπικότητά του δεν είναι ακόμη συγκροτημένη και αυτό το καθιστά πιο ευάλωτο στις συναισθηματικές πιέσεις. Η δυσκολία αυτή έχει σχέση με τον ψυχικό πόνο που προκαλούν ορισμένα έντονα και οδυνηρά συναισθήματα τα οποία αποτυπώνονται στο σώμα, γενούν μαύρες σκέψεις και προκαλούν βλαπτικές συμπεριφορές.
Ορισμένες φορές οδυνηρά και έντονα συναισθήματα αποτελούν τον σπόρο που γεννά και ωθεί την παρόρμηση και η οποία σαν χείμαρρος παρασύρει το άτομο σε απρόβλεπτες, ανεξέλεγκτες και βλαπτικές πολλές φορές συμπεριφορές είτε απέναντι στο ίδιο το άτομο, είτε απέναντι στο περιβάλλον του.
Η δυσκολία διαχείρισης των συναισθημάτων καταδεικνύεται στην ρήση του Αριστοτέλη «Ο καθένας μπορεί να θυμώσει, αυτό είναι εύκολο. Αλλά το να θυμώσει κανείς με το σωστό άτομο, στο σωστό βαθμό και στη σωστή στιγμή, για τη σωστή αιτία και με το σωστό τρόπο, αυτό δεν είναι εύκολο» (Αριστοτέλη, Ηθικά Νικομάχεια).
Αλλά και ο αφουγκρασμός, η κατανόηση, η ενσυναίσθηση και η αποδοχή του άλλου, όπως και η θετική διαχείριση συγκρούσεων μεταξύ των ανθρώπων φαίνεται να αποτελούν σύνθετες και δύσκολες διεργασίες στην διανθρώπινη επικοινωνία και τις διαπροσωπικές σχέσεις.

Το εργαλείο της τέχνης λειτουργώντας ως αναπλήρωση και δρώντας αντισταθμιστικά, αποτελεί έναν πολύ αποτελεσματικό τρόπο έκφρασης και επικοινωνίας του ανθρώπου, όπως και διαχείρισης συναισθηματικών διαθέσεων και συναισθηματικών καταστάσεων, τόσο για την ικανοποίηση αναγκών του και την ψυχική του γαλήνη και «ίαση», όσο και ως ερέθισμα για αφύπνιση, για υποστήριξη ή για αγωγή και προληπτική παιδεία γι’ αυτούς που αποτελούν κοινωνούς του έργου του δημιουργού.
Προσωπικά νιώθω πολύ τυχερή, γιατί κατά τα δύσκολα προεφηβικά και εφηβικά μου χρόνια (όχι νωρίτερα δυστυχώς) ανακάλυψα την λογοτεχνία, που με συντρόφευε προσφέροντάς μου πολλές συγκινήσεις, ανοίγοντάς μου δρόμους για απαντήσεις σε ερωτήματα, ενισχύοντας το σύστημα των ηθικών αξιών μου και απαλύνοντας συναισθηματικές μου εντάσεις.
Ως λειτουργός της εκπαίδευσης παρέχοντας υποστήριξη στο μαθητή, θεωρώ ότι το μαγικό εργαλείο της τέχνης και ιδιαίτερα η λογοτεχνία θα πρέπει να αξιοποιηθούν πιο δυναμικά στην δημόσια εκπαίδευση από την προσχολική ακόμη ηλικία, γιατί έχουν να προσφέρουν πολλά στο παιδί, το αναπτυσσόμενο άτομο, στον βιωματικό εμπλουτισμό του γνωστικού του πεδίου, αλλά κυρίως στην ενίσχυση της συναισθηματικής του ανάπτυξης και στην αβίαστη αγωγή και κοινωνικοποίησή του και γενικά στην συγκρότηση και ωρίμαση της προσωπικότητας του. Ιδιαίτερα τώρα που βρισκόμαστε σε μια εποχή μεταβατική και με σχετική σύγχυση ως προς την στάση μας απέναντι στο παιδί και στον έφηβο, σε μια εποχή με ραγδαίες αλλαγές σε όλους τους τομείς του πολιτισμικού πλαισίου, ιδιαίτερα τώρα που η εποχή μας χαρακτηρίζεται από ασυνέχειες, ανατροπές, αβεβαιότητα, διγλωσσία, αναπάντητα βιοηθικά ερωτήματα και σοβαρά διλήμματα.
Ο D. Goleman στο βιβλίο του «Η συναισθηματική νοημοσύνη» αναφέρει ότι εκτενείς μελέτες μεταξύ γονιών και εκπαιδευτικών δείχνουν σε παγκόσμιο επίπεδο την τάση της τωρινής γενιάς των παιδιών προς ακόμη μεγαλύτερη συναισθηματική σύγχυση σε σχέση με προηγούμενες γενιές. Αναφέρει ότι «τα σημερινά παιδιά είναι πιο μοναχικά και καταπιεσμένα, πιο οργισμένα και απείθαρχα, πιο νευρικά και ευέξαπτα, πιο παρορμητικά και επιθετικά».
Θεωρεί ότι η εδραίωση θεμελιωδών ηθικών στάσεων προκύπτει από ουσιαστικές συναισθηματικές ικανότητες. Θεωρεί επίσης ότι αυτοί που βρίσκονται στο έλεος της παρόρμησής τους, αυτοί που δυσκολεύονται να πετύχουν αυτοέλεγχο, παρουσιάζουν έλλειψη ηθικών κρίσεων και ότι η ικανότητα του ελέγχου της παρόρμησης αποτελεί την βάση της βούλησης και του χαρακτήρα. Υποστηρίζει ότι η ρίζα του αλτρουισμού βρίσκεται στην ενσυναίσθηση, στην ικανότητα δηλαδή να αντιλαμβανόμαστε σωστά τα συναισθήματα των άλλων και ότι, εάν δεν έχουμε αίσθηση της ανάγκης ή της απόγνωσης του άλλου, δεν μπορούμε να νοιαστούμε γι’ αυτόν.
Ο D. Goleman επισημαίνει ότι οι δυο ηθικές στάσεις που η εποχή μας ζητάει απεγνωσμένα, είναι η αυτοσυγκράτηση και η συμπόνια και προτείνει την συναισθηματική παιδεία στην εκπαίδευση μέσα από βιωματικά παιχνίδια και άλλες βιωματικές διεργασίες και διαδικασίες, με στόχο την πρόληψη και την καλύτερη δυνατή υποστήριξη της ανάπτυξης της συναισθηματικής ωριμότητας του παιδιού και του εφήβου. (Goleman -97)
Στην προσπάθειά μας να ασκήσουμε αγωγή και μάθηση των παιδιών μας απευθυνόμαστε κύρια, αν όχι αποκλειστικά στον νοητικό ψυχισμό του και αφήνουμε την συναισθηματική αγωγή του στην «τύχη», ενώ η ανάπτυξη ανθρώπινων δεξιοτήτων όπως η αυτεπίγνωση, ο αυτοέλεγχος, η ενσυναίσθηση, η διαχείριση συγκρούσεων θα μπορούσαν να αποτελούν στόχους της σχολικής ζωής και εκπαιδευτικής διαδικασίας και να έχουν θεαματικά αποτελέσματα στην προετοιμασία του παιδιού και του εφήβου προς την ζωή. Προσδοκούμε και προσπαθούμε με τον τρόπο μας για την επιτυχία των παιδιών και των εφήβων μας, ωστόσο μας διαφεύγει ότι η επιτυχία έχει άμεση σχέση με συναισθηματικές ικανότητες όπως ο αυτοέλεγχος, ο ζήλος και η επιμονή, η ικανότητα να βρίσκει κανείς κίνητρα για τον εαυτό του και βεβαίως μας διαφεύγει ότι αυτές οι συναισθηματικές ικανότητες δεν εδραιώνονται με «το πέσ’ το και θα γίνει» των ενηλίκων κι ότι ωστόσο μπορούν να εξασκηθούν μέσω της βιωματικής μάθησης.
Δεν είναι τυχαίο ότι σε πανεπιστήμια της Αμερικής σεμινάρια αυτογνωσίας και ανάπτυξης της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι από τα πιο δημοφιλή μεταξύ πολλών φοιτητών.
Μέσα από τους ρόλους του γονιού ή/και του εκπαιδευτικού, στην προσπάθειά μας να υποστηρίξουμε το παιδί και τον έφηβο, στην αγωγή και μάθησή του και στην προετοιμασία του για την ζωή, έχοντας υιοθετήσει και παλεύοντας για μια ισότιμη, διαλεκτική και δημοκρατική προσέγγιση, είναι επιτακτική ανάγκη και μπορούμε να έχουμε θεαματικότερα αποτελέσματα εστιάζοντας περισσότερο στον ψυχοσυναισθηματικό κόσμο του παιδιού και του εφήβου και την ενίσχυση της συναισθηματικής τους ωριμότητας.
Με το «Συναισθηματικό αλφαβητάρι» επιθυμώ να συμβάλλω στις προσπάθειες για ευεξία και συναισθηματική παιδεία του παιδιού και του εφήβου.
Σε μια πρώτη δοκιμαστική προσπάθεια της αξιοποίησής της ποιητικής συλλογής σε μαθητές προσχολικής και σχολικής ηλικίας, τα παιδιά, μαθητές τεσσάρων δημοτικών σχολείων και ενός νηπιαγωγείου ανταποκρίθηκαν ευχάριστα και δημιουργικά και αυτό μου έδωσε μεγάλη χαρά και ικανοποίηση. Εύχομαι η ποιητική συλλογή να συντροφέψει και άλλα παιδιά τόσο κατά τον ελεύθερο χρόνο τους, όσο και κατά την σχολική ζωή τους.

Δ. Καϊτατζή-Χουλιούμη


   

 
 
Copyright © 2000 - Πανελλήνιος Ψυχολογικός Σύλλογος Όροι Χρήσης Online Επισκέπτες: 32
Τελευταία ενημέρωση : 13 Οκτώβριος 2020